Zimna woda czy Zimna wódka. Nazwa miejscowości.

Zimna Wódka to wieś znajdująca się w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Ujazd. Wieś zamieszkuje obecnie około 800 mieszkańców. Skąd tak dziwna nazwa miejscowości?

Nazwa miejscowości w dokumentach

Jak się okazuje nazwa miejscowości pochodzi od wyrażenia „zimna woda”. Nazwa Zimnawodca oznaczała osadę leżącą nad potokiem. Wieś o tej nazwie jest bardzo stara, bo po raz pierwszy nazwa miejscowości pojawia się w dokumentach w roku 1066. Zapisana była wtedy jako Zimnawodca. Następne wzmiankowanie nazwy miało miejsce w 1295 roku w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. Nazwa miejscowości wymieniona została jako Zymna wodka. Wzmianka o miejscowości Zimnawodca pojawia się w także w ugodzie księcia opolskiego Władysława z biskupem wrocławskim Tomaszem. Dokument ten został sporządzony w 1260 roku. Nazwa miejscowości pojawia się także w księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego. W rozdziale „Rejestr ujazdowski” zapisano: „Podobnie w Zimnej Wódce jest siedemdziesiąt łanów, z których pan biskup ma sześć pod pług, sołtys siedem, pleban dwa, a do pana należy pięćdziesiąt pięć łanów wraz z serwitutami.”

Nazwa miejscowości była zapisywana także po łacinie, tłumacząc nazwę dosłownie. W piśmie ławników strzeleckich z 1324 roku pojawia się Krystian, proboszcz „de frigido fonte”, co po łacinie znaczy Zimna Woda. Natomiast w spisie parafii z roku 1376 sporządzonym w Awinionie, nazwa miejscowości  Zimna Wódka występuje pod nazwą Caldeborn. To także dosłowne tłumaczenie. Nazwa miejscowości została wymieniona także w liście z wypowiedzeniem wojny krzyżakom. Trzydziestu czterech śląskich rycerzy napisało pismo do Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego – oczywiście w roku 1410. List ten podpisał między innymi rycerz Petulin z Caldim Wasser, czyli z Zimnej Wody.

Nazwa miejscowości a nazwa alkoholu.

Ale nie zawsze Zimna Wódka to zimna woda, jako nazwa miejscowości. Wódka to wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego rozcieńczonego wodą w odpowiednim stosunku. Wódka to napój stary. Wytwarzana była już pierwszych wiekach naszej ery. Oficjalnie przyjmuje się, że pierwszej destylacji alkoholu dokonał Zosimos z Panapolis. Było to około roku 400 naszej ery. Co ciekawe, kompetencja destylacji rozpowszechniła się w świecie arabskim, który alkoholu do konsumpcji nie powinien używać. Wódka stosowana była głównie do celów medycznych. Po raz pierwszy wódka dotarła do Europy w XII wieku. Wraz z rycerzami wracającymi z wypraw krzyżowych przybyła na Półwysep Apeniński. Wtedy to prawdopodobnie powstała grappa – włoski napój alkoholowy, destylat przefermentowanych wytłoków i pestek winogron. Grappa często powstaje z odpadów po procesie produkcji wina. Potem pojawiła się wódka wytwarzana ze zboża. Najprawdopodobniej było to w Niemczech w XIV wieku. Istnieją jednak anegdoty, że to mnisi z Irlandii, konkretnie Święty Patryk, pierwsi wydestylowali „aqua vitae”, czyli „wodę życia”. Po polsku woda życia to „okowita” – zdeformowana nazwa łacińska. Od Aqua Vita pochodzi także nazwa szkockiej whisky, (uisge beatha) oraz whiskey w Irelandii (uisce beatha). Eau de vie to woda życia we France, acquavite we Włoszech a akvavit w Skandynawii. Nie znaczy to, że na terenie Polski nie znano słowa wódka. Po raz pierwszy w piśmiennictwie polskim słowa „wódka” pojawiła się już w roku 1405. Miało to miejsce w sandomierskich dokumentach sądowych (ciekawe przy okazji jakiej sprawy). Nazwa miejscowości nie ma więc nic wspólnego z popularnym napojem.

Zimna wódka - niekonwencjonalna nazwa miejscowości

Zimna wódka – niekonwencjonalna nazwa miejscowości

A popularność wódki jest olbrzymia. Światowa sprzedaż wódki szacowana jest na poziomie około 9 mld euro rocznie. Roczne spożywa się około 4,7 mld litrów wódki. Ludzi na Ziemi mieszka około 7 mld, czyli na głowę rocznie spożywa się 0,7 litra. Liderem światowej konsumpcji jest Rosja. Polska jest największym producentem wódki wśród krajów Unii Europejskiej. Nasz kraj zajmuje także czwarte miejsce na świecie. Nazwa miejscowości nie ma z tym nic wspólnego.

Trudno jak widać dopatrzyć się zależności jaką mogła by mieć nazwa miejscowości Zimna Wódka a zwyczajem picia zimnej wódki współcześnie. Bo w nazewnictwie raz chodzi o wodę a raz o okowitę. Bez żadnej nie było by życia, raz jako aqua Vita na stole, raz jako zimna woda ze źródła, od której pochodzi nazwa miejscowości.

Dodaj komentarz


WordPress SEO