Nazwisko i nasze prawa do ochrony wizerunku a znaki towarowe

Każdy z nas ma zapewnione prawa osobiste. Prawa te są zapewnione w Konstytucji RP i Kodeksie Cywilnym. Prawa osobiste są niezbywalne. Prawa osobiste dotyczą integralności fizycznej i psychicznej, indywidualności, godności, pozycji w społeczeństwie. Prawa osobiste mają nam zapewniać poczucie godności.

Jak chronić nazwisko

Z perspektywy wizerunku i ochrony najważniejsze są:

  • Prawo do ochrony czci (wewnętrznej i zewnętrznej)
  • Prawo do ochrony wizerunku ( w tym głosu, nazwiska, pseudonimu)
  • Prawo do ochrony strefy prywatności

Dodatkowo nasze prawa są chronione w ustawie o prawie autorskim. Przepisy te regulują kwestię ochrony wizerunku. W myśl tych przepisów rozpowszechnianie wizerunku jest obwarowane ograniczeniami, a mianowicie wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W przepisach istnieje pojęcie osoby powszechnie znanej. Rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej nie wymaga zezwolenia. Przepisy mówią, że jest to możliwe, jeżeli wizerunek został wykonany w związku z pełnionymi funkcjami publicznymi. Wśród funkcji publicznych można wymienić: polityczne, społeczne, zawodowe. Sa w tym obszarze natomiast ograniczenia dotyczące wykorzystywania wizerunku w celach komercyjnych.

Imię i nazwisko jest bardzo ważnym elementem wizerunku. Wiedzą o tym aktorzy i celebryci. Programując swój wizerunek, wiele osób planujących swoja karierę zawodową zastanawia się, czy imię i nazwisko nie stanowi przeszkody. Poza trudnościami wymowy, nazwisko i imię może źle brzmieć lub mieć negatywne skojarzenia. Nie bez kozery jest także kraj pochodzenia osoby. Częste są przypadki zmiany nazwiska w celu krycia pochodzenia. Aktorzy, muzycy, i inni publiczni twórcy traktują nazwiska jak rodzaj marki. Dlatego te, które nosili lub noszą wybitni przedstawiciele tego zawodu, podlegają ochronie.

Oto przykłady znanych osobistości świata pop kultury, które zmieniły swoje nazwisko i zbudowały nowe marki:

Reginald Dwight – ELTON JOHN

Farrokh Bulsara – FREDDIE MERCURY

Georgios Panaylotou – GEORGE MICHAEL

Margaret Hyra – MEG RYAN

Natalie Hershlag – NATALIE PORTMAN

Enrique Morales – RICKY MARTIN

Jose Antonio Dominguez Bandera – ANTONIO BANDERAS

Demetria Gene Guynes – DEMI MOORE

Carlos Ray Norris – CHUCK NORRIS

Katheryn Elizabeth Hudson – KATY PERRY

Winona Laura Horowitz – WINONA RYDER

Carlos Irwin Estevez – CHARLIE SHEEN

Caryn Elaine Johnson – WHOOPI GOLDBERG

Allen Konigsberg – WOODY ALLEN

Walter Willis – BRUCE WILLIS

Nicolas Kim Coppola -Nicolas Cage

Stefani Joanne Angelina Germanotta – Lady GaGa

Nowe nazwisko to także „działania” polskihc gwiazd scen i ekranów. Powodem są albo złe skojarzenia albo trudność w zapisie i wymowie, szczególnie gdy w grę wchodzi kariera międzynarodowa. Wiele z gwiazd używa pseudonimów, tylko na użytek swoich występów. Na przykład Jakub Błaszczykowski, grając w zespole mistrza Niemiec, Borussi Dortmund, na koszulce ma napis „Kuba”. Paweł Deląg zmienił nazwisko na Paweł Delong. Aktor robi karierę zagraniczną. Polskie znaki diakrytyczne mogły wprowadzać w błąd co do sposobu zapisu jak i wymowy nazwiska. Dlatego Pan Deląg zmienił swoje nazwisko na formę fonetyczną Delong.

Znaki diakrytyczne, to znaki graficzne używane w alfabetach i innych systemach pisma. Znaki te umieszczane są nad, pod literą, obok lub wewnątrz litery. Znaki diakrytyczne zmieniają artykulację litery i tworzą przez to nową literę. W naszym języku jest dziewięć liters tworzonych za pomocą znaków diakrytycznych. Powstałe w ten sposób litery diakrytyzowane, inaczej zwane literami diakrytycznymi to: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż.
Hanka Ordonówna nosiła nazwisko Maria Anna Pietruszyńska, choć przejęła oficjalnie nazwisko męża – Tyszkiewicz. Ordonówna zajmowała się także pisarstwem, ale używała pseudonimu Weronika Hort.

Pola Negri to Apolonia Chałupiec, była córką biednego słowackiego Roma. Kariera aktorska pod tym nazwiskiem była by mocno utrudniona. Pola Negri zapisała się w światowej historii kina jako jedyna polska aktorka o tak wielkiej popularności. Bardzo ciekawy jest opis jej transformacji: „born in Poland, made in Germany, stolen by Hollywood”. Amant powojennej kinematografii, Tadeusz Janczar nosił wcześniej nazwisko Tadeusz Musiał. Aleksandra Śląska to Aleksandra Wąsik. Nowe nazwisko było powodem problemów aktorki, jako że wcześniej w Polsce działała aktorka o bardzo podobnym nazwisku – Ślaska. Dla rozstrzygnięcia kwestii ZASP powołał nawet specjalna komisję. Borys Szyc – Borys Michalak. Urodzony w Łodzi w 1978 roku aktor zmienił swoje nazwisko. Aktor od czasu przedstawienia dyplomowego nie używa już nazwiska rodowego. Czasami zmiana nazwiska prowadzi do sporów rodzinnych. Lekarstwem jest sukces sceniczny i popularność. Dorota Chotecka – Dorota Kapusta. Do urody aktorki nie pasowało nazwisko. Skojarzenia z warzywem na pewno nie pomogły by w karierze scenicznej. Paul Wesley – Paweł Tomasz Wasilewski. Aktor jest z pochodzenia Polakiem, jednak nazwisko rodowe gwiazdora „Pamiętnika wampirów” sprawiało by amerykanom problem z wymówieniem. Izabella Miko to Izabela Mikołajczyk. Skrócone nazwisko Mikołajczak jest łatwiejsze do wymówienia i zapamiętania.

Nazwisko może być marką.

Znak towarowy można zastrzec, jeżeli znak nie narusza praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. Znak towarowy to prawnie chroniony, niepowtarzalny w formie zapis, który pozwala skutecznie odróżnić oznaczony produkt od produktów konkurencyjnych. Znakiem towarowym może być nazwa, fraza, symbol, logo, projekt, obraz, kształt produktu, motyw, melodia. Używanie nazwisk i wizerunków osób powszechnie znanych jest naruszaniem ich praw osobistych i nie można ich rejestrować jako słowne i graficzne znaki towarowe. Wielu artystów posługuje się znakami graficznymi powstałymi na podstawie ich nazwiska. W ten sposób powstają marki, które można wykorzystywać szerzej niż tylko do oznakowania ich twórczości.

Uogólniając, można powiedzieć, że dobra osobiste człowieka – w szczególności nazwisko, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Dlatego tworzenie oznakowania, które sugerują zaangażowanie jakiejś osoby nie jest dozwolone. Dotyczy to także wykorzystania wizerunku w reklamie. Tradycja jest dobrem osobistym, dlatego podlega ochronie rozumiana jako spuścizna, która jest utożsamiana z dokonaniami a także wartościami reprezentowanymi przez przodków. Inną kwestia jest używanie historycznych nazwisk założycieli historycznych przedsiębiorstw w ich tradycyjnej nazwie. Dotyczy to współczesnej produkcji. Teoretycznie nazwisko może być użyte, w szczególnie gdy nabyto całe przedsiębiorstwo wraz ze wszystkimi prawami. Kwestie te lepiej szczegółowo omówić i spisać przed zawarciem transakcji.

Domena a nazwisko

W obecnych czasach pojawia się jeszcze kwestia nazwisk w domenach internetowych. Nazwa domeny pełni funkcję odróżniającą. Domeny nie mamy na własność, a jedynie zawieramy umowę rejestracyjną na jej użytkowanie. Możemy wybrać dowolną nazwę własnej domeny internetowej, czyli na przykład domenę zawierającą nazwisko. Nic nie stoi na przeszkodzie w nazwie domeny internetowej umieścić nazwisko, ale musi być to nazwisko osoby do tego uprawnionej lub posiadającej do tego prawa.

Gdy chcemy w sposób komercyjny wykorzystywać dobra osobiste poprzez umieszczanie w adresie strony internetowej cudzego nazwiska, musimy mieć do tego prawa. Jeżeli nie mamy odpowiednich praw, użyte nazwisko osoby powszechnie znanej jest traktowane jako wprowadzenie w błąd, jako sugerowanie związku uprawnionego do adresu domeny internetowej z osobą noszącą to nazwisko. Gdy chodzi o nazwisko osób powszechnie znanych, takie zachowanie może być traktowane jako naruszenie prawa do prywatności. Można być także posadzonym o nieuprawniony transfer renomy, na którym chcemy nieuczciwe zarobić lub pozbawić innych należnych korzyści. Konsekwencją naruszania cudzych praw może być odebranie praw do używania domeny. W USA, gdzie sprawy te reguluje ustawa Anticybersquatting Consumer Protection Act, prawo przewiduje odpowiedzialność cywilną za rejestrację domeny internetowej bez zgody i zamiarem czerpania z tego korzyści majątkowych. Dotyczy to zarówno prowadzenia działalności jak i prób odsprzedawania z zyskiem domen, do których nazw nie mamy praw majątkowych. Liczba znaków towarowych i domen rośnie. Nazwisko staje się coraz bardziej wartosciowe.

Dodaj komentarz


WordPress SEO